YANGIN SİGORTASINDA TAZMİNAT

Yangın riski, işletmelerin finansal sürekliliğini doğrudan etkilediğinden, yangın sigortasında tazminat sistemi doğru anlaşılmalıdır. Yangın sigortasında tazminat, sigorta sözleşmesinin temel amacını oluşturan edimin karşılığıdır. Rizikonun gerçekleşmesi halinde sigorta şirketinin hangi şartlar altında, ne ölçüde ve ne zaman ödeme yapmakla yükümlü olduğu, hem poliçe hükümleri hem de Türk Ticaret Kanunu , Sigortacılık Kanunu ve Yangın Sigortası Genel Şartları çerçevesinde belirlenmektedir. Uygulamada en sık yaşanan uyuşmazlıklar da tazminatın kapsamı, hesaplanması ve ödenme süreci üzerinde yoğunlaşmaktadır.

I-) Tazminat Hakkının Doğması İçin Gerekli Şartlar

Yangın sigortasında tazminat talep edilebilmesi için öncelikle rizikonun, sigorta sözleşmesinin yürürlükte olduğu süre içinde gerçekleşmiş olması gerekir. Bunun yanında meydana gelen yangının, poliçede teminat altına alınmış bir nedene dayanması zorunludur. Yangın ile meydana gelen zarar arasında uygun bir illiyet bağının bulunması da tazminat sorumluluğunun doğması açısından temel şartlardan biridir.

Sigortalının kastı veya ağır ihmali sonucu çıkan yangınlar kural olarak teminat dışında bırakılmaktadır. Ek olarak da teminat dışında kalan halleri “Yangın sigortası nedir?” makalemizden öğrenebilirsiniz. Bu noktada yangının çıkış sebebine ilişkin değerlendirme, genellikle bilirkişi incelemesi ve eksper raporlarıyla yapılmaktadır. Sigorta şirketi, yangının teminat dışı bir sebepten kaynaklandığını ileri sürüyorsa, bu iddiasını ispat yükü altındadır.

II-) Sigortalının Hasar Sonrası Yükümlülükleri

Rizikonun gerçekleşmesinden sonra sigortalının yerine getirmesi gereken birtakım yükümlülükler bulunmaktadır. Bunların başında hasarın, öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş gün içinde sigorta şirketine bildirilmesi gelir. Bildirimde yangının tarihi, yeri ve tahmini zarar miktarının belirtilmesi gerekir.

Sigortalı, zararın artmasını önlemek amacıyla gerekli koruma ve kurtarma önlemlerini almakla yükümlüdür. Ayrıca sigorta şirketinin veya yetkilendirdiği kişilerin hasar yerinde inceleme yapmasına izin verilmesi, talep edilen bilgi ve belgelerin eksiksiz sunulması gerekmektedir. Haklı bir neden olmaksızın hasarlı yerde değişiklik yapılması, tazminat hakkını olumsuz etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.

III-) Tazminatın Belirlenmesi ve Hesaplanması

Yangın tazminatının belirlenmesinde esas alınan temel ölçüt, zarara uğrayan malın yangın öncesindeki gerçek değeridir. Amaç, sigortalının zarar nedeniyle malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermektir; sigortalının zenginleşmesi söz konusu değildir. Bu nedenle tazminat, poliçede belirtilen sigorta bedeli ile fiili zarar miktarından hangisi düşükse onunla sınırlı olarak ödenir.

Hasar miktarı konusunda taraflar anlaşamazsa, zarar tespiti hakem veya bilirkişiler aracılığıyla yapılır. Bu raporlar, tazminatın belirlenmesinde önemli delil niteliği taşır. Hakem veya bilirkişi raporunun, genel şartlarda öngörülen süreler içinde düzenlenmemesi halinde taraflar zararlarını her türlü delille ispat edebilir.

IV-) Birden Fazla Sigorta ve Tazminatın Paylaştırılması

Yangın Sigortası Genel Şartları B-6 maddesinde ‘Tazminatın Ödenmesi’ için sigortacının sorumluluğu açıklaması bulunmaktadır.“6.2- Sigortalı şeyler üzerinde birden çok sigorta varsa tazminat miktarının yasa ve bu poliçe hükümlerine göre saptanmasından sonra sigortacı payına düşen kısmı öder.” 

Sigorta sözleşmeleri arasında özel nitelik ve yükümlülük koşulları karşılıklı olarak dikkate alınır. Sigortalı mal üzerinde birden fazla yangın sigortası bulunması halinde ilgili kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere, sigorta şirketleri tazminatı kendi paylarına düşen oranlarda öder. Bu durumda sigortalı, zararının tamamını yalnızca bir sigortacıdan talep edemez; ödeme, poliçeler arasındaki oranlama dikkate alınarak gerçekleştirilir. Yangın sigortası ile nakliyat sigortasının aynı anda teminat sağlaması durumunda ise, yangın sigortacısının sorumluluğu kural olarak nakliyat sigortacısından sonra başlar.

V-) Zamanaşımı Süresi

Yangın sigortasından doğan tazminat talepleri, rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre içinde talepte bulunulmaması veya dava açılmaması halinde, sigortalının tazminat hakkı sona erer. Zamanaşımı süresi, uygulamada sıkça gözden kaçırılan ve hak kaybına yol açan önemli bir husustur.

VI-) Tazminatın Geç Ödenmesi ve Hukuki Sonuçları

Sigorta şirketinin, gerekli belgelerin sunulmasına ve hasarın tespit edilmesine rağmen tazminatı makul sürede ödememesi halinde temerrüt söz konusu olur. Bu durumda sigortalı, yalnızca tazminat bedelini değil, aynı zamanda gecikme faizini ve koşulları varsa munzam zararı da talep edebilir. Yargı kararlarında, sigorta şirketinin haksız gecikmesinin sigortalı aleyhine sonuç doğurmaması gerektiği vurgulanmaktadır.

VII-) Tazminat Uyuşmazlıklarında Başvuru Yolları

Sigorta şirketi ile tazminat konusunda uzlaşma sağlanamaması halinde sigortalı,  dava açabileceği gibi Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvurabilir. Tahkim yolu, daha kısa sürede sonuç alınması bakımından uygulamada sıkça tercih edilmektedir. Tahkim kararları, belirli parasal sınırlar dahilinde kesin nitelik taşımakta ve ilamlı icra yoluyla yerine getirilebilmektedir.

Yangın sigortasında tazminat, yalnızca bir ödeme meselesi değil; sözleşmeye bağlılık, ispat yükü, kusur değerlendirmesi ve zarar hesabı gibi birçok hukuki unsurun birlikte değerlendirilmesini gerektiren bir süreçtir. Sigortalının yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz yerine getirmesi, sigorta şirketinin ise teminat kapsamındaki zararı gecikmeksizin karşılaması, sistemin sağlıklı işlemesi açısından büyük önem taşımaktadır. Uygulamada yaşanan uyuşmazlıklar dikkate alındığında, tazminat rejiminin doğru anlaşılması, hem sigortalılar hem de sigortacılar açısından hak kayıplarının önlenmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu sebeple alanında uzman avukatlarımızdan süreçle ilgili yardım alabilirsiniz.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için:https://wa.me/905337608453